نگاهی دیگر به واکنش ها به چالش گتیه (2)   

 

درون گرایی، برون گرایی و فاکتور-J

(Internalism, Externalism, and J-factor)

 

·        شاهد در مقابل اطمینان (Evidence vs. Reliability)

چه چیزی باور موجه را موجه می کند؟ بر اساس نظر شاهدگرایان (evidentialists)، آن چیز، بدست آوردن و داشتن شاهد است. حال، داشتن شاهدی برای باور به اینکه p، چیست و به چه معناAlvin Goldman است؟

   برخی از شاهدگرایان می گویند که داشتن شاهد، همان داشتن حالتی ذهنی است که p را به عنوان چیزی صادق بازنمایی کند (مثلا ً، اگر قهوه ای که در فنجان است برای شما مزه ی شیرینی داشته باشد شما شاهدی برای باور به اینکه این قهوه شیرین است دارید). بر اساس این نگاه، شاهد عبارت است از تجربه هایی مبتنی بر ادراک حسی (perception)، درون نگری (introspection)، به یاد آوردن (حافظه) (memory) و شهود عقلانی (rational intuition)؛ و داشتن شاهد، به معنی داشتن اینگونه از تجربه ها است. پس: بر اساس نگاه شاهدگرایان، آنچه که شما را در باور به p موجه می کند داشتن تجربه ای است بوسیله ی شما، که p را به عنوان چیزی صادق، بازنمایی می کند.

   برخی دیگر، با اینکه بر تجربه ها تأکید می کنند اما معتقدند توجیه، صرفا ً و منحصرا ً داشتن تجربه هایی مناسب نیست. بر اساس اعتقاد این گروه، یک باور، موجه است اگروتنهااگر از منبعی شناختی (cognitive origin) نتیجه شده باشد که قابل اعتماد و اطمینان است. بنابراین، باورهای مثال زده شده در پاراگراف بالا موجه اند اما چیزی که آنها را موجه می کند داشتن شاهد نیست، بلکه این حقیقت است که انواع فرآیندهایی که باورها در آنها تشکیل شده اند (ادراک حسی، درون نگری، حافظه و شهود عقلانی) قابل اعتمادند.

..............................................................

 

·        درونی بودن در مقابل بیرونی بودن Internal vs. External)

توجیه، درونی است یا بیرونی؟ نکته ی مهم این است که توجه کنیم اگر باوری موجه است، چیزی وجود دارد که آن را موجه می کند؛ این چیز را می توان فاکتور-J نامید. بحث بین درون گرایان و برون گرایان درباره ی توجیه، بحث درباره چه بودگی فاکتور-J است.Keith Lehrer

   در میان آنهایی که توجیه را درونی می دانند اتفاق آراء در مورد اینکه مفهوم درونی بودن (internality) را چگونه بفهمیم وجود ندارد. دو رهیافت در این مورد وجود دارد :

بر اساس رهیافت اول: توجیه، درونی است چراکه ما برخوردار از نوع ویژه ای از دسترسی (special access) به فاکتورهای-J هستیم: آنها همیشه و همیشه بر اساس تأملات ما قابل تشخیص اند. پس توجیه، خودش، همیشه با تفکر و تأمل قابل تشخیص است (این رهیافت را می توان «درون گرایی دسترس پذیری» (accessibility internalism) نامید).

بر اساس رهیافت دوم: توجیه، درونی است، چون فاکتورهای-J همیشه، همان حالات ذهنی هستند. (این رهیافت را می توان «درون گرایی ذهن گرا یا ذهن گرایانه» (mentalist internalism) نامید).

برون گرایان این موضوع را رد می کنند که فاکتورهای-J بتوانند هیچ یک از این شروط را برآورده سازند. بطور کلی، شاهد گرایان با درون گرایان همراه اند و اطمینان گرایان (Reliabilism) با برون گرایان. چرا؟

شاهدگرایان لااقل دو چیز را می گویند:

ش 1: اینکه آیا کسی در باور به p، موجه است یا نه وابسته به شاهدی است که وی راجع به p دارد.

ش 2: شاهد یک شخص، عبارت است از حالات ذهنی وی.

با توجه به (ش 2 )، شاهدگرایان، نمونه ای از درون گرایی ذهن گرا هستند. عطف ش1 و ش2 خودبخود هیچ الزامی را درباب اینکه بتوان توجیه موردنظر را لزوما ً تشخیص داد نمی آورد.

حال، رهیافت سنتی درباب تحلیل معرفت و توجیه، از اضافه کردن دو ادعای ذیل نیز حمایت می کند:

 

( ادعای 1 ) وضوح و درخشش (Luminosity):

ذهن یک شخص، به لحاظ شناختی، واضح و درخشنده است: با اتکاء بر درون نگری، شخص می تواند همیشه بر اساس تأمل، تشخیص دهد که در چه حالت ذهنی ای قراردارد.

 

( ادعای 2 ) ضرورت (Necessity):

اصول ضروری و بطورپیشینی قابل تشخیص، این نکته را خواهند گفت که چه چیزی برای چه چیزی شاهد محسوب می شود [چه چیزی شاهد چه چیزی است].Keith DeRose

بنابراین، با اتکاء بر یک بینش یا بصیرت (insight) پیشینی، شخص همیشه می تواند بر اساس تأمل تشخیص دهد که آیا حالات ذهنی وی، شاهدی برای p هستند یا نه.

با اضافه شدن این دو ادعا به ش 1 و ش 2، شاهدگرایی بطور قابل قبولی نمونه ای از درون گرایی دسترس پذیر نیز می شود.

در نوشتار بعد، به بحث اطمینان گرایی و برون گرایی می پردازیم

برای مطالب تکمیلی در مورد این بحث، به دانشنامه ی آزاد استنفرد رجوع شود.

 

 

.


لینک