گزاره های تحليلی و ترکيبی در نظر کانت و کواين (۲)   

----------------------------------------------------------

۲) نظر کواين در مورد گزاره های تحليلی و ترکيبی (۱)          کواین

-----------------------------

کواين در مقاله معروف خود ٬ دو جزم تجربه گرايی (۱) ٬ ( در اولين جزم ) به عدم امکان بدست آوردن معياری برای تمايز ميان گزاره های تحليلی و ترکيبی می پردازد .(۲)

تز او در اينجا اين است که ما هيچ تمايزی را ميان گزاره های تحليلی و ترکيبی نمی توانيم قايل شويم ٬ در واقع گزاره تحليلی نداريم.

کواين اينگونه آغاز می کند که مثلاْ در اين مثال : « همه مجردها بدون همسرند » ٬ حکم تحليلی بودن چگونه است ؟ ٬ يعنی از چه طريق شما اين گزاره را تحليلی می ناميد ( البته توجه داشته باشيد که اين مثال از مثال های معروف در مورد گزاره های تحليليست که قريب به اتفاق پيروان کانت و ديگران آن را تحليلی می دانند ) ٬ طبق معمول کواين می نشيند تا استدلال ها ٬ گفته شود و او آنها را رد کند .

خوب کانت به جد اين گزاره را تحليلی می داند زيرا به صرف الفاظ ٬ معنی روشن است و نياز هم به تجربه ای نيست ٬ مجرد ها يعنی بدون همسرها.

ولی کواين اينجا نمی ايستد و می گويد ما چگونه می فهميم که همه مجردها بدون همسرند .

مثلاْ می توان اين راه را برای اين کار پيشنهاد کرد :

ما می توانيم به جای « بدون همسرها » مترادفش يعني« مجردها»  را جايگزين کنيم که نتيجه می شود « مجردها مجردند »  که اين گزاره ٬ اينهمانی و دارای صدق منطقی ست.

حال در اينجا کواين مطرح می کند که چه موقع دو کلمه مترادفند ؟

خوب ٬ ترادف را به چند گونه می توان تعريف نمود مثلاْ :

        الف) ترادف يعنی : تعريفِ مجردها ٬ تعريفِ بدون همسرها است ٬ و البته  اين کار را بايد اصولاْ با رجوع به  فرهنگ لغات و دائرة المعارف ها پيگيری نمود.

ولی اينجا مشکلی وجود خواهد داشت و آن اينکه فرهنگ لغات چگونه بوجود آمده اند و از کجا می آیند ؟

و حال می بينيم که فرهنگ لغت  ٬ نوشتن و ساختن آن ٬ کاريست به تمامه تجربی ٬ اين کار توسط تحقيق و پژوهش در ميان مردم انجام گرفته تا ببينند که آنها کلمه ‌X را به چه مفهوم به کار می برند ٬ و بدينصورت فرهنگها و البته مترادفها پديد می آيند.

فرهنگ لغت به صورت پيشينی و در خانه نشستن ٬ هيچگاه امکان وجود يافتن ندارد . بنابر اين می بينيم که اين راه به جايی نمی برد .

بنابر اين بايد به دنبال راه حلی ديگر و تعريفی بهتر بود ٬ که در قسمت سوم اين نوشتار به آن خواهيم پرداخت .

------------------------------------------------------

پانوشت ها :

(۱) برای گرفتن مقاله٬ دو جزم تجربه گرايی ٬ می توانيد اينجا را کليک کرده و مقاله را در اختيار داشته باشيد

(۲) کواين در جزم دوم به استدلال عليه تحويل گرايی توسط تز معروف کواين/ دوهم می پردازد ٬ او که در تز اول خود وجود گزاره های تحليلی و تمايز ميان تحليلی و ترکيبی را منتفی می نمايد ٬ در تز کواين/دوهم به اين می پردازد که روابط تأييد پسينی هستند نه پيشينی .( رابطه تأييد رابطه ايست که توسط آن چيزی ( مانند باور ) چيز ديگری ( مانند باور ديگری ) را تأييد می کند.

(ادامه دارد )

-----------------------------------------------------


لینک