معرفت شناسی (۱۷)

معرفت : باور صادق موجه + ؟

چالش گتیه ( Gettier Problem ) ۹

برون گرایی و درون گرایی ( Externalism and Internalism )2

مرور

در نوشتار پیشین، و با نگاهی بر نوشتارهای پیش از آن، به طور اجمالی گفته شد که برخی معرفت شناسان در مواجهه با مسأله گتیه (1)، اساسا ً استدلال او را نمی پذیرند ( به این دلیل که به زعم آنان، مسأله گتیه مبتنی است بر این فرض که یک توجیه، می تواند شامل یک مقدمه یا پیش فرض ( Presupposition ) کاذب باشد، در حالیکه این امری است ناممکن، چراکه اساسا ً شخص S، نمی تواند در باور به P بر اساس مقدمه کاذبی مثل f ، موجه باشد (2) ). درحالیکه گروه دوم از معرفت شناسان با پذیرش مسأله گتیه، قائل به افزودن یک شرط چهارم هستند که این شرط به دو گونه است : 1) یا از زمره عوامل بیرونی ( external ) است و غیر فاعلی ( non-subjective ) و غیر معرفتی است و یا 2) از جمله عوامل درونی ( internal ) است و معرفتی و فاعلی. اصولا ً گفته می شود که پاسخ های برون گرایانه، غیر توجیه گرا ( non-justificationalist ) هستند، به این دلیل که شرط چهارم را به منظور تقویت توجیه ارائه نمی دهند بلکه این شرط را در کنار شرط توجیه و به عنوان مکمل آن می آورند (3) ؛ اما درون گرایان، شرط چهارم را برای تقویت توجیه پیشنهاد می کنند و بنابراین توجیه گرا هستند.Chisholm

 

برخی راه حل های درون گرایانه و برون گرایانه ( مرور )

1) راه حل درون گرایانه ( لرر، پاکسون و ... )

پیش از این و در نوشتارهای پیشین، ما تعدادی از این راه حل ها را ارائه کرده بودیم، و اکنون تنها نگاهی گذرا بر تعدادی از آنها می اندازیم. از جمله راه حل های درون گرایانه ( که توسط کیث لرر ( K. Lehrer ) و توماس پاکسون ( T. Paxon ) پی گیری شد (4) ) این است که توجیه باید « توجیه کامل » (complete justification ) باشد بدین نحو، مثلا ً در مثال گتیه، تنها اعتماد اسمیت به دخترش کافی نیست بلکه اسمیت باید بررسی و تحقیق مکفی را درباب صحت و سقم گفته های دخترش به انجام برساند تا ریبه ای در کار باقی نماد. از نقدها به این نظریه یکی این است که درواقع این نگاه بسیار تنگ نظرانه است، چنانکه توجیه ما باید مستقل از حقایل دیگری باشد که ممکن است بر توجیه ما اثری داشته باشند ( یا، باور S به P نباید الغاپذیر باشد ) یا نقدی را بر روش توجیه ما برانند. بر این اساس، اصطلاحا ً گفته می شود که توجیه ما، باید « الغا ناپذیر » ( indefeasible ) باشد ( لرر و پاکسون ). بنابر نظر این گروه، الغاناپذیری چنین تعریف می شود :K. Lehrer

باور شخص S به قضیه P به طور الغاناپذیری موجه است، اگر و تنها اگر، حقیقت دیگری به نام q وجود نداشته باشد، به طوریکه اگر S آن را باور کند، دیگر نتواند در باروش به P موجه باشد.

البته باید توجه داشت که q، توجیه P توسط S را نشانه می رود نه معرفت وی به P را، به عبارتی : در صورت وجود q ( که حقیقتی است و در تقابل با موجه شدن P توسط S، و مستقل از q است )، اگر S، q را بداند یا نداند، صرف وجود q از بدست آمدن معرفت به P جلوگیری می کند یعنی به هر حال S نمی تواند P را بداند؛ اما اگر S ، q را بداند در آنصورت حتی نمی تواند در باور به P موجه باشد، در صورتیکه با ندانستن q باز هم شاید بتواند به P باور موجهی داشته باشد ( هرچند که در اینصورت، با توجه به آنچه گفته شد، S نمی تواند بداند که P ). بر تمام این قضایا، ابهام کامل یا تمام بودن ( completeness ) را نیز بیافزایید.

2) راه حل های برون گرایانه ( آرمسترانگ، گلدمن، نوزیک و ... )

از راه حل های برون گرایانه، همانطور که در این سلسله نوشتارها بتفصیل بحث شد می توان به اعتماد پذیری ( reliability ) ( از پروژه های آرمسترانگ / اینکه باورنده، باور خود را از راه های معتبری بدست آورده باشد ) (5)؛ تحلیل علیّ ( causal analysis ) ( دیدگاه آلوین گلدمن / به معنای جانشین کردن شرط علیّ به جای شرط توجیه ) (6)؛ و همینطور تحلیل ردیابی ( tracking analysis ) ( نظر رابرت نوزیک / به این مع

/ 11 نظر / 62 بازدید
نمایش نظرات قبلی
رسول نمازي / تحقیقات فلسفی

استاد مرحبا اگر همه دانشجوها اينطور پيگير مطالعاتشون بودن همه چيز خوب پيش می رفت. با اينحال به جهت تفاوت رشته ها چندان نکته ای به نظرم نمی رسد که مطرح کنم. هرجا هستی موفق باشی رسول

مرتضی صفايی

سلامَ دوست عزيز. پيروز باشی. امیدوارم از مباحث مفید و ارزنده‌ات کمال استفاده راببرم. موفق باشی. ممنون که به من سرزدی. ممنون می‌شوم باز هم سر بزنی.

علي توسلي كجاني

دوست عزيز از اين که قابل دانستی متشکرم منتظر خلوتی سر شما و الطاف شما می مانم ارادتمند

سيد مجتبی

سلام منم خوبم شما هم خوبی ؟؟ خوب خوبه آقای برادر دانشجوی فلسفه من فلسفه نمی خونم ام فلسفه خوانان را دوست دارم ..... و يه مدته تو سرم افتاده واسه ارشد فلسفه بخونم آهان الان چی ميخونم ؟؟؟ خوب الان ترم ۶ نرم افزارم اما قرار دانشگاه تهران واسه ارشد فلسفه بخونم حالا ... شما يه لطفی به ما بکن که ۱ در دنيا ۱۰۰ در آخرت خير ببينی پسرم من ليست دروس کارشناسی فيسفه رو دارم خواهشا خواهشا خواهشا شما ۱ لطفی بکنيد ما رو شرمنده بفرمايد کتابها و منابعی که برای اين دروس معرفی ميکنن اساتيد بزرگوارتان به من هم بگوييد يا علی

كيوان

سلام آقاي حسين خاني ، خيلي وقت كه ديگه مطلب جديد ي در وب سايت نگذاشتي !http://commenting.persianblog.ir/images/smileys/sad.gif ما هميشه مي آيم سر ميزنيم ! منتظر نوشته هاي جديد هستيم . گا ه گداري تو سايت منطق در ايران مي نويسي ولي اينجا چرا پيدات نيست ! اميدوارم هر جا هستي خوب و خوش و سلامت باشي دوست دار وبلاگ شما كيوان

مصطفی

مقالۀ "فردین جهان بین" را در آخرین شمارۀ مجلۀ نقد و نظر دیدی در نقد مقالۀ "کارنپ ازعلی پایا" ؟ نشان داده کل مقاله را از یک کتاب، بدون ارجاع کپی کرده، آن هم چه کپی ای!!! مقالۀ کارنپ را اول بار در ویژه نامۀ فلسفه تحلیلی مجلۀ "ارغنون" چاپ کردن و بعد در کتاب فلسفع تحلیلی پایا، جالب اینه که کتاب پایا سال 83 کتاب سال شد!!

آدينه

به تو ام ميگن معرفت شناس بی معرفت . سراغ شرط چهارمم نرو ما خودمون اينکاره بازيم . آره بابا اما يه شرط پنجمی ام داریم که ميتونی ازش استفاده کنی اونم اینکه زنگ بزن بابا ااااااااااااااااااااا مستفید شدیم

علی حسین خانی

سلام به کیوان عزیز متأسفانه درگیر امتحانات پایان ترم ( و چند مشکل فرعی دیگر هستم )، از لطفت شما ممنون. بزودی وبلاگ با نوشته جدیدی بروز می شود

علی حسین خانی

سلام علی جان آدینه چطوری آفتاب ؟ بابا کجایی جگر جان ؟ بی تو معرفتی نیست که به شرط و شروطی نیاز باشه !